Uit een recent gepubliceerde systematische review van 154 studies met in totaal 252.437 deelnemers en een meta-analyse van 31 studies blijkt dat ongeveer een derde (28,98%) van de volwassenen die COVID-19 hebben gehad, na het doormaken van de infectie langer dan vier weken aanhoudende slaapproblemen heeft.
De gevolgen van de pandemie op de lange termijn
De COVID-19-pandemie heeft de wereld ingrijpend veranderd, en hoewel ze officieel voorbij is, heeft ze nog altijd invloed op de wereldwijde gezondheid. Bij sommige mensen kan de acute corona- of COVID-19-infectie ook worden gevolgd door een langdurige vorm van de ziekte, bekend als long covid of post-acuut COVID-19-syndroom.
Een systematische review en meta-analyse die in 2023 werd gepubliceerd door onderzoekers van de Taipei Medical University in Taiwan, heeft als doel vast te stellen hoe vaak slaapstoornissen voorkomen bij volwassenen met long covid.
Gegevensverzameling en analyse
Door relevante onderzoekspublicaties uit verschillende databases te beoordelen (MEDLINE, EMBASE, Scopus en Web of Science; beschikbare gegevens tot 21 november 2022) en rekening te houden met studies met een follow-upperiode van minstens 28 dagen, werden 153 artikelen met 252.437 COVID-19-patiënten als relevante bronnen aangemerkt. Daarvan werden 31 studies gebruikt voor een gedetailleerde analyse.
Resultaten, frequentie en risicofactoren
De studie bevestigde dat slaapstoornissen na een COVID-19-infectie in totaal bij ongeveer 28,98% voorkomen, gemiddeld dus bij een op de drie volwassenen. Mensen in Europa werden het zwaarst getroffen, terwijl de laagste percentages in Zuidoost-Azië werden gemeten. Vooral een ernstig verlopen acute COVID-19-ziekte en het vrouwelijk geslacht werden als duidelijke risicofactoren aangewezen. Zo bleken vrouwen vaker dan mannen last te hebben van slaapstoornissen als gevolg van long covid. De meest gemelde problemen waren een slechte slaapkwaliteit, overmatige slaperigheid overdag, slapeloosheid en slaapapneu. Een andere interessante observatie van de onderzoekers was dat de geschatte frequentie van slaapproblemen na een acute coronabesmetting aanzienlijk hoger uitviel, afhankelijk van de gebruikte meetmethode. Bij symptoomvragenlijsten, zelfrapportages en persoonlijke interviews lag de geschatte frequentie duidelijk lager dan bij gestandaardiseerde schalen zoals de Epworth Sleepiness Scale of de Pittsburgh Sleep Quality Index.
De auteurs benadrukken dat de mechanismen achter slaapstoornissen bij long covid dringend moeten worden onderzocht, zodat er effectieve behandelstrategieën kunnen worden gevonden.
Dr. Monika Haack, hoofd van een lopend onderzoek
"Lijkt de manier waarop patiënten met long covid pijn verwerken op wat we zien bij mensen met slapeloosheid of een slechte slaap? Daar zijn echt nog geen gegevens over. Dit is een van de eerste studies die dat in kaart gaat brengen."
Vooruitblik
Het is duidelijk dat verder onderzoek nodig is om de effecten van long covid op de slaap beter te begrijpen.
In dit kader ondersteunen de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) twee kleinere studies die zich richten op verschillende aspecten van long covid en slaap. De eerste studie, onder leiding van Dr. Monika Haack, kijkt naar de wisselwerking tussen slaap en pijn en hoe die samenhangt met long covid. Een andere studie, onder leiding van Dr. Kristen Knutson en Dr. Igor Koralnik, onderzoekt het verband tussen slaap, ontstekingen en cognitieve problemen zoals vermoeidheid en hersenmist bij mensen van 55 jaar en ouder, en brengt daarbij de neurologische nawerkingen van COVID-19 in kaart, bekend als neuro-PASC.
Beide studies benadrukken hoe complex slaapstoornissen bij long covid zijn en hoe belangrijk het is om deze problemen te begrijpen voor de ontwikkeling van effectieve behandelingen. Zo hopen de onderzoekers gerichte interventies voor de symptomen te vinden en uiteindelijk de levenskwaliteit van patiënten met long covid te verbeteren.
Bronnen:
National Institutes of Health (NIH), Understanding Sleep Problems
