De meest voorkomende reden waarom je niet in slaap valt, is onrust. Zowel van de geest als van het lichaam. Voelt je kind zich alsof er mieren onder de huid kruipen en woelen de armen en benen onrustig heen en weer, dan kan een verzwaarde deken helpen bij het inslapen.
De verzwaarde deken is een blijvertje. De ene na de andere kennis heeft er een aangeschaft en vertelt nu te slapen zoals vroeger als kind bij oma, onder een stevig gevuld dekbed. Heerlijk geborgen. Het uiteinde van de deken strak onder de matras gestopt, als een zak waarin je tenen warm bleven.
Heb je echt iets aan een verzwaarde deken en waarop berust het effect?
Muksuperheen uni heeft in samenwerking met CURA of Sweden een test met verzwaarde dekens uitgevoerd. De deelnemers probeerden een week lang uit hoe een verzwaarde deken het inslapen van een onrustig kind beïnvloedde. De resultaten waren bemoedigend.
Een hulpmiddel om tot rust te komen
Het effect van een verzwaarde deken berust op het gelijkmatige en diepwerkende gevoel van gewicht dat hij geeft. Dieptedrukgevoel is een gewaarwording die door druk wordt opgewekt. Het activeert het tactiele systeem, oftewel de receptoren van de tastzin. Mensen met een overgevoelige tastzin kunnen zich verzetten tegen spelletjes waarbij ze vies kunnen worden. Ze kunnen een hekel hebben aan kietelen, knuffelen of douchen en hebben vaak een afkeer van ruwe kleding, bepaalde materialen of naden en labels in kleding.
Een gelijkmatig en vrij krachtig gevoel van druk op het lichaam zet de hersenen van de meeste mensen er daarentegen toe aan om rustgevende hormonen aan te maken (serotonine en dopamine) en het niveau van stresshormonen (cortisol en adrenaline) te verlagen.
Ons sympathische zenuwstelsel ontspant en het parasympathische zenuwstelsel neemt de leiding over. De hartslag vertraagt en de ademhaling wordt rustiger. Zelfs ons gezicht ontspant en we voelen ons gelukzalig.
De verzwaarde deken is onderzocht als hulpmiddel bij het inslapen, zowel bij volwassenen als bij kinderen. Vooral voor het verlichten van klachten bij prikkelverwerkingsproblemen, hyperactiviteit en aandachtsproblemen met behulp van een verzwaarde deken is er duidelijk bewijs.
In veel Finse gemeenten kunnen ouders van kinderen die om bovengenoemde redenen ergotherapie krijgen, daarom een verzwaarde deken lenen om thuis een aantal weken de effecten te testen. Heb je er baat bij, dan loont het om er zelf een te kopen.
In Zweden worden verzwaarde dekens ook in de kinderopvang gebruikt. Wereldwijd worden ook verzwaarde vesten gebruikt om tot rust te komen en de concentratie te ondersteunen, en flinke schootkussens die de concentratie en emotieregulatie van kinderen op school en in de kinderopvang ondersteunen.
Een verzwaarde deken kan worden gebruikt
- Om angst te verlichten
- Om prikkeloverbelasting te verminderen
- Om de concentratie te verbeteren
- Om een gevoel van veiligheid te creëren
- Om emoties te reguleren
- Om dwangklachten te verlichten
Een verzwaarde deken kan het inslapen versnellen, en je kind kan eronder wegkruipen als het boos is en de schoot en aanraking van een ouder of andere volwassene te veel zouden zijn. De deken werkt als een knuffel, maar geeft je kind ook eigen ruimte en rust om stoom af te blazen. Daarom is een verzwaarde deken bijvoorbeeld ook heel geschikt als neutraal hulpmiddel om een acute situatie te doorbreken bij kinderen die snel vastlopen.
Verzwaarde deken als hulp bij het inslapen: de test van Muksuperheen uni
De testgroep van Muksuperheen uni bestond uit vier in principe gezonde kinderen tussen 2,5 en 6 jaar oud. Eén kind gebruikte de deken alleen in de kinderopvang, de anderen gebruikten de deken thuis om 's nachts rustiger te slapen. Alle kinderen in de test hadden moeite met inslapen en motorische onrust, en een deel werd 's nachts 1-2 keer wakker.
Voor de test werd een week lang de uitgangssituatie in kaart gebracht en werd naar de nodige achtergrondinformatie gevraagd. De deken werd een week getest voordat het eindverslag werd gegeven. In de test werden de inslaaptijd en het aantal keren dat de kinderen 's nachts wakker werden gemeten, en werd gevraagd naar de ervaringen van ouders en kinderen met de deken.
Bij drie kinderen meldden de ouders dat het inslapen wat sneller ging en de motorische onrust was afgenomen. Tijdens de testperiode bleven de kinderen makkelijker in hun eigen bed liggen. Het aantal keren dat ze 's nachts wakker werden, nam tijdens de test niet af.
Het gezin dat worstelde met slaapproblemen in de kinderopvang had naar eigen zeggen het meeste aan de deken. Voor de testperiode deed het kind in de kinderopvang maar af en toe een middagdutje. Tijdens de testperiode verliepen het inslapen en de dutjes meestal zonder problemen. Ook thuis was het kind beter gehumeurd en levendiger.
In het begin moesten alle kinderen niets van de deken hebben en vroegen ze om eronder vandaan te mogen. Maar toen de deken bleef worden gebruikt, voelde hij steeds vertrouwder en genoten de kinderen er duidelijk van om zich eronder op te krullen. Twee kinderen sliepen de hele nacht met de deken; bij één kind werd hij alleen tijdens het inslapen gebruikt en daarna vervangen door een gewone deken.
Beschouwing
Een verzwaarde deken kan het inslapen versnellen en helpen om door te slapen, maar problemen met inslapen en slapen zijn maar zelden op te lossen met één hulpmiddel of maatregel. Slaapproblemen bij kinderen oplossen vraagt vaak om bredere maatregelen en om persoonlijke begeleiding om passende werkwijzen te vinden.
Volgens deze test vonden kinderen en ouders het gebruik van de verzwaarde deken wel prettig, en 75% van de testers vond dat de deken hielp bij het inslapen. Het kalmerende effect van de deken kwam het best naar voren bij het middagslaapje in de kinderopvang, waar een kind dat thuis zonder problemen sliep, ook in de kinderopvang tot rust kon komen en in slaap kon vallen. De medewerkers van de kinderopvang waren lovend over hoe goed de dutjes verliepen.
Zo gebruik je een verzwaarde deken:
Advies: gewicht van de deken / gewicht van het kind: - ongeveer 10% van het gewicht van het kind (bijv. voor een kind van 30 kg past een deken van 3 kg).
- De deken wordt ca. 20 minuten per keer gebruikt, om het inslapen en tot rust komen makkelijker te maken
- Na ca. 20 minuten, als het kind slaapt, wordt de deken vervangen door een gewone deken
- Een volwassene houdt toezicht op het gebruik van de deken!
- Stop met de deken als je kind hem onprettig vindt
- De deken mag het gezicht niet bedekken
- Het kind moet zelf onder de deken vandaan kunnen komen
Let op!
Verzwaarde producten worden afgeraden als het kind botbreuken heeft of een aandoening van de luchtwegen of de bloedsomloop.
Jyväskylän kaupunki: Terveyspalvelut. Lasten toimintaterapia. https://www.jyvaskyla.fi/sites/default/files/atoms/files/painopeitto-ohje_vanhemmalle.pdf
Mullen, Brian, et al. Exploring the safety and therapeutic effects of deep pressure stimulation using a weighted blanket. Occupational Therapy in Mental Health (2008), 24(1):65-89. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J004v24n01_05
G594 (P) The Use of Weighted Blankets to Modify Sleep in Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). https://adc.bmj.com/content/101/suppl_1/a354.1.abstract
Weighted Blanket Science-Benefits for Children and Adults. https://huggaroo.com/pages/weighted-blanket-science-benefits-for-children-and-adults
Weighted blankets and sleep in autistic children-a randomised controlled trial. P Gringras, D Green. https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/76682/
