Najczęstszą przeszkodą w zasypianiu jest niepokój – zarówno umysłu, jak i ciała. Jeśli dziecko czuje się tak, jakby pod skórą chodziły mu mrówki, a ręce i nogi nie mogą znaleźć sobie miejsca, pomocą w zasypianiu może okazać się kołdra obciążeniowa.
Kołdra obciążeniowa zostanie z nami na dłużej. Kolejni znajomi kupują taką kołdrę i chwalą się, że śpią jak w dzieciństwie u babci pod grubą, watowaną kołdrą. Cudownie bezpiecznie. Z brzegiem kołdry wsuniętym pod materac tak, że tworzył się kokon, w którym stopy były zawsze ciepłe.
Czy kołdra obciążeniowa naprawdę pomaga i na czym polega jej działanie?
Muksuperheen uni we współpracy z CURA of Sweden przeprowadził test kołdry obciążeniowej. Uczestnicy testu przez tydzień sprawdzali, jak kołdra obciążeniowa wpływa na zasypianie niespokojnego dziecka. Wyniki były zachęcające.
Pomoc w wyciszeniu
Działanie kołdry obciążeniowej opiera się na równomiernym, głęboko oddziałującym uczuciu nacisku. Czucie głębokiego nacisku to wrażenie wywoływane przez ucisk. Aktywuje ono układ dotykowy, czyli receptory czucia dotyku. Osoby z nadwrażliwością dotykową mogą unikać zabaw i gier, podczas których można się pobrudzić. Mogą niechętnie reagować na łaskotanie, przytulanie czy prysznic, a często nie znoszą szorstkich ubrań, niektórych materiałów albo szwów i metek w ubraniach.
Natomiast równomierny i dość silny nacisk na ciało u większości ludzi pobudza mózg do wytwarzania hormonów uspokajających organizm (serotoniny i dopaminy) oraz obniża poziom hormonów stresu (kortyzolu i adrenaliny).
Współczulny układ nerwowy się rozluźnia, a przewagę przejmuje przywspółczulny układ nerwowy. Tętno zwalnia, a oddech staje się bardziej równomierny. Nawet rysy twarzy się wygładzają, a nas ogarnia błogi spokój.
Kołdrę obciążeniową badano jako pomoc w zasypianiu zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Istnieją wyraźne dowody na łagodzenie za jej pomocą objawów, szczególnie u osób z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego, nadpobudliwością i problemami z koncentracją uwagi.
Dlatego w wielu fińskich gminach rodzice dzieci objętych terapią zajęciową z wyżej wymienionych powodów mogą wypożyczyć kołdrę obciążeniową do domu i przez kilka tygodni sprawdzać jej działanie. Jeśli kołdra pomaga, warto kupić własną.
W Szwecji kołdry obciążeniowe stosuje się także w żłobkach i przedszkolach. Na świecie używa się również kamizelek obciążeniowych, które pomagają się wyciszyć i wspierają koncentrację, a także dość dużych poduszek na kolana, które wspierają koncentrację i regulację emocji u dzieci w szkołach i przedszkolach.
Kołdrę obciążeniową można stosować
- Do łagodzenia lęku
- Do zmniejszania przeciążenia sensorycznego
- Do poprawy koncentracji
- Do budowania poczucia bezpieczeństwa
- Do regulacji emocji
- Do łagodzenia objawów natręctw
Kołdra obciążeniowa może przyspieszyć zasypianie, a dziecko może się pod nią schować, gdy jest złe, a objęcia i dotyk rodzica lub innego dorosłego byłyby zbyt przytłaczające. Kołdra działa jak przytulenie, ale jednocześnie daje dziecku własną przestrzeń i spokój, by mogło spuścić nadmiar pary. Dlatego kołdra obciążeniowa świetnie sprawdza się na przykład u dzieci, które mają skłonność do „zacinania się” w trudnych emocjach – jako neutralna pomoc w przerwaniu ostrej sytuacji.
Kołdra obciążeniowa jako pomoc w zasypianiu: test kołdry obciążeniowej Muksuperheen uni
Do grupy testowej Muksuperheen uni zaproszono czworo zasadniczo zdrowych dzieci w wieku od 2,5 do 6 lat. Jedno dziecko używało kołdry tylko w przedszkolu, pozostałe używały jej w domu, by uspokoić się przed nocnym snem. Wszystkie dzieci biorące udział w teście miały trudności z zasypianiem i niepokój ruchowy, a część z nich budziła się w nocy 1–2 razy.
Przed testem przez tydzień określano sytuację wyjściową i zbierano potrzebne informacje. Kołdrę testowano przez tydzień, zanim powstał raport końcowy. W teście mierzono czas zasypiania i liczbę nocnych wybudzeń, a także pytano rodziców i dzieci o ich wrażenia z używania kołdry.
W przypadku trojga dzieci rodzice zgłosili, że zasypianie nieco się skróciło, a niepokój ruchowy zmniejszył. W okresie testu dzieciom łatwiej było zostać we własnym łóżku. Liczba nocnych wybudzeń w trakcie testu się nie zmniejszyła.
Najwięcej korzyści z używania kołdry odniosła rodzina, która zmagała się z problemami ze snem dziecka w przedszkolu. Przed okresem testowym dziecko tylko sporadycznie ucinało sobie w przedszkolu drzemkę. W okresie testowym zasypianie i sen przebiegały przeważnie bez problemów. W domu dziecko również było w lepszym humorze i pełne energii.
Na początku wszystkie dzieci podchodziły do kołdry z rezerwą i prosiły, by ją z nich zdjąć. Jednak gdy używanie kołdry kontynuowano, zaczęła wydawać się znajoma, a dzieci wyraźnie cieszyły się, mogąc się pod nią zwinąć. Dwoje dzieci spało z kołdrą przez całą noc, a w przypadku jednego używano jej tylko podczas zasypiania i potem zamieniano na zwykłą kołdrę.
Wnioski
Używanie kołdry obciążeniowej może przyspieszyć zasypianie i pomóc utrzymać sen, ale problemy z zasypianiem i snem tylko rzadko da się rozwiązać jednym narzędziem czy jednym działaniem. Rozwiązanie problemów ze snem u dzieci wymaga często szerszych działań oraz indywidualnego wsparcia w wypracowaniu odpowiednich sposobów postępowania.
Według tego testu dzieci i rodzice uznali jednak używanie kołdry obciążeniowej za przyjemne, a 75% testujących uznało, że kołdra pomaga w zasypianiu. Najwyraźniej uspokajające działanie kołdry dało się zauważyć podczas usypiania w przedszkolu: dziecko, które w domu spało bez problemów, potrafiło wyciszyć się i zasnąć także w przedszkolu. Personel przedszkola bardzo chwalił udane drzemki.
Jak używać kołdry obciążeniowej:
Zalecenie: waga kołdry / waga dziecka: – około 10% masy ciała dziecka (np. dla dziecka ważącego 30 kg odpowiednia jest kołdra 3 kg).
- Kołdry używa się jednorazowo ok. 20 minut, by ułatwić zasypianie i wyciszenie
- Po ok. 20 min, gdy dziecko zaśnie, kołdrę zamienia się na zwykłą
- Dorosły nadzoruje używanie kołdry!
- Jeśli kołdra jest dla dziecka niekomfortowa, należy przestać jej używać
- Kołdra nie może zakrywać twarzy
- Dziecko musi być w stanie samodzielnie wydostać się spod kołdry
Uwaga!
Produkty obciążeniowe nie są zalecane, jeśli dziecko ma złamania lub choruje na choroby układu oddechowego lub krążenia.
Jyväskylän kaupunki: Terveyspalvelut. Lasten toimintaterapia. https://www.jyvaskyla.fi/sites/default/files/atoms/files/painopeitto-ohje_vanhemmalle.pdf
Mullen, Brian, et al. Exploring the safety and therapeutic effects of deep pressure stimulation using a weighted blanket. Occupational Therapy in Mental Health (2008), 24(1):65-89. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J004v24n01_05
G594 (P) The Use of Weighted Blankets to Modify Sleep in Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). https://adc.bmj.com/content/101/suppl_1/a354.1.abstract
Weighted Blanket Science-Benefits for Children and Adults. https://huggaroo.com/pages/weighted-blanket-science-benefits-for-children-and-adults
Weighted blankets and sleep in autistic children-a randomised controlled trial. P Gringras, D Green. https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/76682/
