Niedawno opublikowany przegląd systematyczny 154 badań obejmujących łącznie 252 437 uczestników oraz metaanaliza 31 badań wykazały, że około jedna trzecia (28,98%) dorosłych, którzy przeszli COVID-19, doświadcza utrzymujących się problemów ze snem przez ponad cztery tygodnie po przebyciu infekcji.
Długofalowe skutki pandemii
Pandemia COVID-19 zasadniczo zmieniła świat i choć oficjalnie się zakończyła, nadal wpływa na zdrowie na całym świecie. U niektórych osób po ostrej infekcji koronawirusem, czyli COVID-19, może rozwinąć się długotrwała postać choroby, znana jako long COVID lub zespół post-COVID.
Opublikowany przegląd systematyczny i metaanaliza z 2023 roku, przygotowane przez naukowców z Taipei Medical University na Tajwanie, miały na celu określenie częstości występowania zaburzeń snu u dorosłych w kontekście long COVID.
Zbieranie i analiza danych
Na podstawie oceny odpowiednich prac badawczych z różnych baz danych (MEDLINE, EMBASE, Scopus i Web of Science; dostępne dane do 21 listopada 2022 roku) i przy uwzględnieniu badań z okresem obserwacji wynoszącym co najmniej 28 dni za istotne źródła uznano 153 artykuły obejmujące 252 437 pacjentów z COVID-19. Spośród nich 31 badań wykorzystano do szczegółowej analizy.
Wyniki, częstość występowania i czynniki ryzyka
Badanie potwierdziło, że ogólna częstość występowania zaburzeń snu po infekcji COVID-19 wynosi około 28,98%, co oznacza średnio co trzecią dorosłą osobę. Najbardziej dotknięci byli mieszkańcy Europy, natomiast najniższe wskaźniki odnotowano w Azji Południowo-Wschodniej. Jako wyraźne czynniki ryzyka wskazano szczególnie ciężki, ostry przebieg COVID-19 oraz płeć żeńską. Okazało się, że kobiety częściej niż mężczyźni cierpią na zaburzenia snu w wyniku long COVID. Najczęściej zgłaszanymi problemami były słaba jakość snu, nadmierna senność w ciągu dnia, bezsenność i bezdech senny. Kolejną interesującą obserwacją badaczy było to, że szacowana częstość problemów ze snem po ostrej infekcji koronawirusem była znacznie wyższa w zależności od metody ich oceny. W przypadku kwestionariuszy objawów, samoopisów i wywiadów osobistych szacowana częstość była znacznie niższa niż przy użyciu standaryzowanych skal, takich jak Skala Senności Epworth (Epworth Sleepiness Scale) czy Pittsburski Indeks Jakości Snu (Pittsburgh Sleep Quality Index).
Autorzy podkreślają, że mechanizmy leżące u podstaw zaburzeń snu w long COVID należy pilnie zbadać, aby znaleźć skuteczne metody ich leczenia.
Dr Monika Haack, kierownik trwającego badania
„Czy sposób, w jaki pacjenci z long COVID przetwarzają ból, przypomina to, co obserwujemy u osób z bezsennością lub złym snem? Tak naprawdę nie ma na ten temat danych. To jedno z pierwszych badań, które to opisze”.
Perspektywy
Jasne jest, że potrzebne są dalsze badania, aby lepiej zrozumieć wpływ long COVID na sen.
W tym kontekście amerykańskie National Institutes of Health (NIH) wspierają dwa mniejsze badania, które skupią się na różnych aspektach long COVID i snu. Pierwsze, prowadzone pod kierunkiem dr Moniki Haack, dotyczy interakcji między snem a bólem i jej związku z long COVID. Drugie badanie, prowadzone pod kierunkiem dr Kristen Knutson i dr. Igora Koralnika, analizuje związek między snem, stanem zapalnym a problemami poznawczymi, takimi jak zmęczenie i mgła mózgowa, u osób w wieku 55 lat i starszych, badając neurologiczne następstwa COVID-19, znane jako neuro-PASC.
Oba badania podkreślają złożoność zaburzeń snu w long COVID i znaczenie zrozumienia tych problemów dla opracowania skutecznych metod leczenia. Dzięki temu badacze mają nadzieję znaleźć ukierunkowane interwencje na objawy i ostatecznie poprawić jakość życia pacjentów dotkniętych long COVID.
Źródła:
National Institutes of Health (NIH), Understanding Sleep Problems
