Over ADHD, autisme en de nieuwe richtlijnen
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) en autisme zijn veelvoorkomende aandoeningen over de hele wereld, bij zowel kinderen als volwassenen. De precieze oorzaken zijn nog niet volledig bekend, maar het is duidelijk dat een combinatie van genetische factoren en eisen uit de omgeving een grote rol speelt. Wereldwijd heeft naar schatting zo'n 5–7% van alle kinderen en 3% van de volwassenen ADHD, terwijl autisme bij 1–2% van alle kinderen en volwassenen voorkomt.
De Zweedse Nationale Raad voor Gezondheid en Welzijn, Socialstyrelsen, heeft een nieuwe versie gepubliceerd van de Zweedse nationale richtlijnen voor ADHD en autisme, die voor het eerst verschenen in oktober 2022. De nieuwste versie, gepubliceerd op 19 maart 2024, bevat in totaal dertien nieuwe aanbevelingen, opgesteld na een consultatie van bijna 500 professionals. De bijgewerkte richtlijnen bevatten ook enkele belangrijke nieuwe aanbevelingen over cognitieve ondersteuning en de behandeling van slaapproblemen, waaronder het gebruik van verzwaarde dekens.
Cognitieve ondersteuning
Voor het eerst is er richtlijn voor het bieden van cognitieve ondersteuning aan mensen met ADHD of autisme. Dat betekent hulp bij het organiseren van dagelijkse taken, het bijhouden van de tijd en herinneringen, zodat mensen zelfstandiger worden en meer betrokken zijn bij hun dagelijks leven. Dit soort ondersteuning is vooral waardevol voor kinderen, omdat het problemen later in het leven kan voorkomen.
Verzwaarde dekens gebruiken
Er is in het verleden veel gediscussieerd over de vraag of verzwaarde dekens – als dekbed of als plaid – de slaap kunnen helpen verbeteren. Volgens de nieuwe richtlijnen kunnen volwassenen met ADHD of autisme en ernstige slaapproblemen baat hebben bij een verzwaarde deken. Dat geldt als ze weinig verbetering hebben gezien door de ondersteuning die ze kregen om gezonde slaapgewoonten aan te leren, zoals het aanpassen van hun slaapomgeving en het bijhouden van een slaapdagboek. Daarom krijgen verzwaarde dekens hoge prioriteit voor volwassenen in het algemeen, en vooral voor mensen met autisme, omdat hun problemen vaak ernstiger zijn dan bij mensen met ADHD.
Er wordt momenteel verder onderzoek gedaan naar de effectiviteit van verzwaarde dekens specifiek bij kinderen. Daarom beveelt de Zweedse Nationale Raad voor Gezondheid en Welzijn verzwaarde dekens voor kinderen met ADHD of autisme aan op basis van regelmatige evaluaties. Verder raadt de raad deze dekens in het algemeen aan voor kinderen ouder dan vijf jaar die ernstige slaapproblemen hebben en onvoldoende baat hebben bij een betere slaaphygiëne.
Een studie uit 2023 onderzocht het effect van verzwaarde dekens bij kinderen met ADHD en suggereert dat ze kinderen met ADHD en slaapproblemen inderdaad kunnen helpen om hun dagelijks leven makkelijker aan te kunnen.
Het belang van de nieuwe richtlijnen
De richtlijnen zijn belangrijk, omdat ze niet alleen over de hulpmiddelen zelf gaan, maar ook erkennen hoe belangrijk het is om ADHD en autisme met een breed scala aan ondersteuningsvormen aan te pakken. Ze zijn bedoeld om professionals in de gezondheidszorg en sociale zorg te helpen beter geïnformeerde beslissingen te nemen over de inzet van middelen, maar zijn ook een goede informatiebron voor mensen en gezinnen die op zoek zijn naar meer ondersteuningsmogelijkheden.
De richtlijnen erkennen verzwaarde dekens ook als een effectief hulpmiddel bij de behandeling van slaapproblemen die samenhangen met ADHD en autisme.
Uiteindelijk is het doel om het dagelijks leven van mensen met ADHD of autisme en hun gezinnen te verbeteren en te vereenvoudigen, door de waarde te benadrukken van vroege ondersteuning en oplossingen op maat, zoals cognitieve hulpmiddelen en verzwaarde dekens.
"Op school en later ook in het werkende leven worden hoge eisen gesteld aan cognitieve en sociale flexibiliteit, en die eisen passen niet altijd bij onze vermogens. Onze hersenen lijken niet toegerust op deze belasting, vooral niet als we een neurobiologische ontwikkelingsstoornis hebben."
– Evelyn Andersson, projectleider bij Socialstyrelsen voor het werk aan de richtlijnen
Waarom goede ondersteuning belangrijk is
De eisen en sociale normen van de huidige samenleving kunnen een uitdaging zijn voor volwassenen en kinderen met ADHD of autisme, wat invloed kan hebben op het gezinsleven, relaties, opleiding en werk. Scholen en werkplekken vragen bijvoorbeeld vaak om sociale vaardigheden, planningsvermogen en flexibiliteit waar mensen met deze aandoeningen moeilijk aan kunnen voldoen. Om positieve ervaringen op school te ondersteunen, moeten kinderen met ADHD en autisme goede ondersteuning krijgen die is afgestemd op hun moeilijkheden en sterke kanten. Zo kan het risico dat vroege tegenslagen later in het leven tot steeds grotere problemen leiden, flink worden verkleind.
Kortom: ernstige sociale, mentale en lichamelijke gevolgen voor zowel volwassenen als kinderen met ADHD en autisme kunnen worden verlicht door een ondersteunende en aangepaste omgeving, vroege opsporing en behandeling. Daarom zijn ondersteuning en interventies op maat zo ontzettend belangrijk.
Lees de volledige richtlijnen en een bijbehorend persbericht (in het Zweeds) op de website van Socialstyrelsen.
Bronnen:
Socialstyrelsen (de Zweedse Nationale Raad voor Gezondheid en Welzijn):
Volledige richtlijnen voor ADHD & autisme (in het Zweeds)
Persbericht over de publicatie (in het Zweeds)
